Emeritus-predikant Jan van Egmond uit Hasselt: 'Ik had wel terug willen kruipen'

'Dit is een geweldige oppepper. Ik ben vooral verheugd over het grote aantal jongeren, dat uit vrije wil naar de kerk gaat, al voeg ik er direct aan toe dat ik ook in Kampen niets te klagen heb. Maar zulke aantallen in zo'n kleine gemeenschap, dat doet je wel wat.' Hij geeft toe er tegenop te hebben gezien. De Duitse taal is doch een handicap. 'In Nederland preek ik uit m'n hoofd, nu durfde ik dat niet aan. Ik heb me zorgvuldig voorbereid en ik denk dat het goed is gegaan.'
Als Nederlandse kerkganger waan je je 40 jaar terug in de tijd. En dat is positief bedoeld. Het kerkgebouw stroomt binnen een kwartier vol. Eerst nemen de ouderen achterin de zaal plaats, vervolgens komt de middengroep aan de beurt en een minuut voor tijd 'stormt' de jeugd naar binnen. Een schier eindelooze rij. Zij gaan pal onder de preekstoel zitten.

In de dienst staat het Woord centraal. Sober, zonder overbodige franje, maar niet zwaar op de hand. Dr. Mink preekt in het Duits over de eerste brief van de apostel Paulus aan de Korintiërs. 'De prikkel des doods is de zonde en de kracht der zonde is de wet. Maar Gode zij dank, die ons de overwinning geeft door onze Heer Jezus Christus.' Tijdens de verkondiging - de preek duurt 20 minuten - kun je een speld horen vallen. De gemeente gaat staan bij het voorlezen van de geloofsbelijdenis van Nicea. De dienst wordt besloten met het Onze Vader en een slotzang. Binnen 50 minuten zit het er op, inclusief de collecte, zonder dat je ook maar een seconde het gevoel hebt dat de voorganger de automatische piloot heeft ingeschakeld. In een mum van tijd loopt de kerk leeg, alleen de jongeren zoeken elkaar op in de foyer. Van daaruit gaan ze bij elkaar op bezoek, net zoals vroeger in Nederland.
 

'Eigenlijk was ik het liefst tot m`n emeritaat in Duitsland gebleven, maar Middelstum deed zo'n dringend beroep - er waren daar grote problemen - dat ik niet kon weigeren. De eerste maanden had ik wel op m'n blote knieën terug willen kruipen... Heimwee. Waar was ik aan begonnen, zo vroeg ik me af. Gelukkig is het allemaal goed gekomen, al geeft het wel aan, dat we daar een prachtige tijd hebben gehad. Onvergetelijk.

Ds. Van Egmond, die de gemeenten Tholen en Poortvliet, 's Gravenzande, Epe, Ommen, Emlichheim en Middelstum diende, kwam tij toeval in het graafschap terecht. Toen hij in Ommen 'stond', maakte hij deel uit van de generale synode van de gereformeerde kerken en in die hoedanigheid kwam hij in contact met een ouderling van de evangelisch-altreformierte gemeinde Emlichheim, die hem vroeg om een beroep aan te nemen.

'Eerst hield ik de boot af, hij bleef echter aandringen en toen heb ik uiteindelijk 'ja' gezegt', kijkt hij terug in z'n woning in Hasselt, waar hij na z'n emeritaat met z'n vrouw is gaan wonen.
 

De catechisatie was een openbaring. 'Honderd procent aanwezigheid. En het gaat nog altijd volgens een bepaald stramiem. De dominee krijgt een groep van 14-jarigen, meestal zo`n 25 man. Diezelfde groep doet vier jaar later belijdenis. Alle 25. Er zijn geen afvallers.' Ook op andere tereinen is de betrokkenheid hartverwarmend. In 1983, net voor z`n komst, werd een nieuwe kerk in gebruik genomen. Kosten: drie miljoen D.M. 'De kerk is meteen afbetaald. Er zit geen cent hypotheek meer op.' Ook de collectes, zeker als de bestemming op sympathie kan rekenen, brengen enorme bedragen op. 'Vorig jaar leverde de collecte voor het werelddiaconaat (Brot für die Welt) 37.000 mark op.

Toch wil ds. Van Egmond niet verhelen dat de gereformeerde kerken in Duitsland ook een schaduwkant hebben. Volgens hem bestaat de neiging om zaken waarmee de moderne mens worstelt, zoals samenwonen, echtscheiding en homoseksualiteit, onder de vloermat te stoppen. 'Ze lopen er voor weg. Maar vroeg of laat zal men ook met die vragen worden geconfronteerd.' Moeite had hij met het ontbreken van zelfspot, humor. 'Ze kunnen niet om zichzelf lachen. Dat is wel eens vermoeiend. Grappen gaan altijd over anderen.'
De balans slaat echter ruimschoots naar de positieve kant uit. 'Het waren gezegende jaren. We moeten heel, heel zuinig zijn op de kerken in Niedersachsen. Ze houden elkaar vast in een omgeving die net zo geseculariseerd is als ons land. Ik vind het altijd weer een feest om daar voor te mogen gaan. Die volle kerken, die betrokkenheid, dat doet je wat.'